Bir kitabı İstanbul’da laleler açtığında okumak hiç bu kadar manidar olmamıştı. Lalenin hikayesini, güzelim İstanbul’un her taşında hissettirebilmek, yaşatabilmek. Bu okuduğum İskender Pala’nın romanı. “Katre-i Matem”. Kitabın başında denildiğine göre adı geçen romanda anlatılan hikaye, eski bir el yazmasının modernize edilmiş hali. Yani hikayenin asıl sahibi aslında meçhul gibi görünüyor. Ancak daha sonra İskender Pala’nın yaptığı açıklamalardan öğreniyoruz ki tüm kurgu kendisine aitmiş. Bu tür bir girizgah yapmasının sebebini ise kendisi şöyle açıklıyor;

“Tarihî romanların okuyucusu bilhassa diyaloglarda tarihî cümleler veya eski tarz bir anlatım arayabilir. Bu durumda o dilin eski kelimelerini bilmeyen kitleye kendinizi kapatmanız söz konusudur. Oysa tarihimizi en ziyade öğrenmesi gerekenler, gençlerimizdir. Benim gündelik dilimi bile ağır bulan bir gençlik yaşıyor. Bu yüzden bulduğum elyazmasını yalınlaştırarak romanın dil sorununu çözmeye çalıştım.”

En az “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk” romanı kadar etkileyici olan Katre-i Matem ile aralarında kıyaslama yapmak pek doğru değil ama şahsi kanaatimi belirtmeden edemeyeceğim. “Katre-i Matem” hikaye odaklı olduğundan olsa gerek sade bir dil ile anlatılmış. “Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk”ta ise ağdalı bir dil kullanıldığı için bazı satırları tekrar tekrar okumak bile yetersiz kalabiliyor. Ancak uzun zamandır özlemini çektiğim, hasret kaldığım yazıları İskender Pala ile buldum diyebilirim. Bu satırları okur mu bilmem ama kendisine buradan şükranlarımı sunarım.

Katre-i Matem’in göze batan en önemli özelliklerinden birisi “derkenar” olarak minik hikayecikleri de barındırıyor olması. Bu hikayelerin bir kısmı daha evvel karşımıza Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk adlı romanda çıkmıştı.

Romanın baş kahramanı Kara Şahin gerdek gecesinin sabahında sevdiği kadını, Nakşıgül’ü kaybediyor. Elinde kalan ise bir lale soğanı oluyor. Bütün hikaye bu lale soğanının etrafında dönüyor. Bu kitabı okuduktan sonra, İstanbul’da lale zamanı geldiğinde bir başkalık farkediyor insan. Bugüne kadar belki de sadece bir çiçek olarak baktığım “lale”nin bir devre adını verdiğini ve o devirde ihtişamın ve sefaletin aynı zamanda koyun koyuna yattığını ve yitirdiğimiz lale kültürünün aslında ne kadar önemli olayların mihenk taşı olduğunu farkediyorum. Her şeye rağmen Lale’nin İstanbul ile ne kadar bütünleşmiş olduğunu da gözden kaçırmamak gerek.

İnsanın İstanbul’un sokaklarını adım adım gezesi, göresi geliyor. Kütüphaneler dolusu tarih kitaplarını deviresi geliyor. Bir aşk romanı olan Katre-i Matem aynı zamanda sürükleyici bir polisiye roman da sayılabilir. Çözülmesi gereken bir cinayet ve kavuşması gereken aşıkların çilesi içiçe anlatılmış.

Her yönden başarılı bir roman sayılabilir. Kimi eleştirmenler tarafından kahramanaların tasvirlerinin yetersiz olduğu vurgulansa da, bana göre hikayenin içine serpiştirilmiş tasvirler yeterince göz dolduruyor. Her kahramanın hayali gözümün önünde.

Son olarak bu kitabı henüz okumadıysanız, hala laleleri görebiliyorken hemen okumalısınız.
İskender Pala ile Katre-i Matem üzerine yapılan bir söyleşiyi okumak için lütfen tıklayınız.

Olayın kurgusu yine ustalıkla tasarlanmış. Ancak Dan Brown’un atladığı bir şey var. Sanıyorum artık insanların değişimi arzuladıklarını ve aynı döngülerin tekrarlarından çabuk sıkıldıklarını unutmuş. Özellikle bilginin herkesin ulaşabileceği kadar açık olduğu bir dünyada yaşıyorken bilgi bombardımanı yapmaya çalışmak bazen sıkıcı olabiliyor. Bir de her Amerikalı’nın hayali olan Amerika’yı kurtarma düşüncesi onu da esir almış anlaşılan. Her kitabında bir tehlikedir gidiyor. Global bir dünyada yaşıyorken, Hereos ve Lost gibi dünyanın en çok izlenen ve sevilen dizilerinde bile karakterlerin dünyanın her yerinden her ırkından seçilmiş olması Dan Brown tarafında pek bir değişime yol açmıyor anlaşılan. Olaylara Amerika eksenli bakmaktan öte gidemiyor. Bu kadar anlattığıma bakmayın. Bu konuda biraz eleştirel yaklaşsam da kitabı bir çırpıda okuduğumu itiraf etmeliyim.

Sonra fark ettim ki Robert Langdon aslında bildiğimiz bir hikayenin baş kahramanı ile çok benziyor. Bazı nüanslar dışında nerdeyse  kitap ile aynı senaryoya sahip bir film izledim diyeceğim ama sonra hevesiniz daha da kaçacak. Bu filmi de bir sonraki yazıya bırakıyorum.

Kitabın genel olarak konusu Mason’luk ve Mason Kardeşlerinin sırları ile gizli. Mason’lar Amerika’nın kurulmasında büyük rol oynamışlar ve sakladıkları gizli sırları bu zaman kadar büyük bir gizlilikle korumuşlardır. Halen Dolar’ın üstündeki simgelerden gizli şifreler çıkarıldığı iddia edilen e-postalar posta kutumuza ara sıra uğruyor. E biraz da Mason propagandası yapıyor diyebilirim. Kitapta Mason Kardeşlerinin aslında kutsal bir görevi üstlenerek sırları taşıdıklarından dem vuruyor.

Kitabı okurken üzüldüğüm bir nokta var ki o da İstanbul Kartal Cezaevi’nin adının kötü bir hadise ile anılıyor olması. Maalesef ki Türk’leri barbar ve paragöz olarak göstermek için ufak bir kalem oynatmanın ne kadar kolay olduğu bize gösteriyor Dan Brown.  Bu kitabın dünyanın çok satan yazarlarından birinin kitabı olduğu söylemeye gerek yok sanıyorum.

Vel hasılı bu kitabı da “Da Vinci Şifresi” ve “Melekler Ve Şeytanlar” filmi gibi beyaz perdeye yakın zamanda taşınıp büyük bir hasılat elde etmek üzere misyonunu tamamlayacak. Biz de kendi çapımızda dünyanın en çok satanlar listesindeki kitabı okumakla boş gurur yapacağız. Anladım ki o kadar hayranı olunacak bir tarafı yokmuş. Hele de İskender Pala’yı okuduktan sonra…..